Istilah NPS - DN dan Outside Diameter Pada Pipa

Sudah lama tidak posting, karena kesibukan dan kemalasan yang mendera. Baik kali ini akan coba kita bahas mengenai kode – kode pipa, saat kita akan mendesign atau membaca gambar pipa system, sering kali kita menjumpai kode NPS atau DN. Apa seeh maksudnya kode – kode ini dan apa kegunaannya akan coba kita bahas di sini.

NPS (Nominal Pipe Size) & DN (Nominal Diameter)

Dari standard ASME B16.5 Paragraf.1.9.2 ukuran NPS, diikuti oleh nomer tanpa dimensi (dimensionless) menunjukkan ukuran nominal flange atau sambungan (fitting) flange. NPS berhubungan dengan istilah nominal diameter (DN), yang digunakan sebagai satuan internasional (SI unit). Hubungannya seperti dibawah ini:

NPS	DN
½	15
¾	20
1	25
1 ¼	32
1 ½	40
2	50
2 ½	65
3	80
4	100
5	125
6	150
8	200

Untuk NPS ≥ 4, adalah kelipatan 25

Catatan:

• Bahwa DN (Nominal diameter) bukanlah out-side diameter (OD) pipa dan bukan pula konversi satuan imperial terhadap metric, seperti tampak pada contoh diatas pipa dengan NPS 4” atau 100DN adalah berdiameter luar 114.3 MM, juga kalau di konversi 4” x 25.4MM =101.6MM.
• Pengecualian untuk pipa ≥ NPS-14” (350 DN) maka OD = NPS x 25.4 mm.
• Diameter luar ditetapkan sama walaupun ketebalan berbeda pada tiap schedule.
• Diameter nominal adalah diameter yang dipilih untuk pemasangan ataupun perdagangan (commodity ).

Berikut adalah table NPS untuk berbagai ukuran pipa.

NPS (Inch)	DN	OD	Wall thickness
		[in (mm)]	[in (mm)]
			SCH 5	SCH 10s/10	SCH 30	SCH 40s/40	SCH 80s/80	SCH 200	SCH 300	XXS
						/STD	/XS
⅛	6	0.405 (10.29)	0.035 (0.889)	0.049 (1.245)	0.057 (1.448)	0.068 (1.727)	0.095 (2.413)	—	—	—
¼	8	0.540 (13.72)	0.049 (1.245)	0.065 (1.651)	0.073 (1.854)	0.088 (2.235)	0.119 (3.023)	—	—	—
⅜	10	0.675 (17.15)	0.049 (1.245)	0.065 (1.651)	0.073 (1.854)	0.091 (2.311)	0.126 (3.200)	—		—
½	15	0.840 (21.34)	0.065 (1.651)	0.083 (2.108)	0.095 (2.413)	0.109 (2.769)	0.147 (3.734)	—	0.188 (4.775)	0.294 (7.468)
¾	20	1.050 (26.67)	0.065 (1.651)	0.083 (2.108)	0.095 (2.413)	0.113 (2.870)	0.154 (3.912)	—	0.219 (5.563)	0.308 (7.823)
1	25	1.315 (33.40)	0.065 (1.651)	0.109 (2.769)	0.114 (2.896)	0.133 (3.378)	0.179 (4.547)	—	0.250 (6.350)	0.358 (9.093)
1¼	32	1.660 (42.16)	0.065 (1.651)	0.109 (2.769)	0.117 (2.972)	0.140 (3.556)	0.191 (4.851)	—	0.250 (6.350)	0.382 (9.703)
1½	40	1.900 (48.26)	0.065 (1.651)	0.109 (2.769)	0.125 (3.175)	0.145 (3.683)	0.200 (5.080)	—	0.281 (7.137)	0.400 (10.160)
2	50	2.375 (60.33)	0.065 (1.651)	0.109 (2.769)	0.125 (3.175)	0.154 (3.912)	0.218 (5.537)	0.250 (6.350)	0.343 (8.712)	0.436 (11.074)
2½	65	2.875 (73.03)	0.083 (2.108)	0.120 (3.048)	0.188 (4.775)	0.203 (5.156)	0.276 (7.010)	0.300 (7.620)	0.375 (9.525)	0.552 (14.021)
3	80	3.500 (88.90)	0.083 (2.108)	0.120 (3.048)	0.188 (4.775)	0.216 (5.486)	0.300 (7.620)	0.350 (8.890)	0.438 (11.125)	0.600 (15.240)
3½	90	4.000 (101.60)	0.083 (2.108)	0.120 (3.048)	0.188 (4.775)	0.226 (5.740)	0.318 (8.077)	—	—	0.636 (16.154)

  

 NPS 4 to NPS 9

NPS	DN	OD	Wall thickness
		[in (mm)]	[in (mm)]
			SCH 5	SCH 10s/10	SCH 20	SCH 30	SCH 40s/40	SCH 60	SCH 80s/80	SCH 100	SCH 120	SCH 140	SCH 160	XXS
							/STD		/XS
4	100	4.500 (114.30)	0.083 (2.108)	0.120 (3.048)	—	0.188 (4.775)	0.237 (6.020)	0.281 (7.137)	0.337 (8.560)	—	0.437 (11.100)	—	0.531 (13.487)	0.674 (17.120)
4½	115	5.000 (127.00)	—	—	—	—	0.247 (6.274)	—	0.355 (9.017)	—	—	—	—	0.710 (18.034)
5	125	5.563 (141.30)	0.109 (2.769)	0.134 (3.404)	—	—	0.258 (6.553)	—	0.375 (9.525)	—	0.500 (12.700)	—	0.625 (15.875)	0.750 (19.050)
6	150	6.625 (168.28)	0.109 (2.769)	0.134 (3.404)	—	—	0.280 (7.112)	—	0.432 (10.973)	—	0.562 (14.275)	—	0.719 (18.263)	0.864 (21.946)
7	—	7.625 (193.68)	—	—	—	—	0.301 (7.645)	—	0.500 (12.700)	—	—	—	—	0.875 (22.225)
8	200	8.625 (219.08)	0.109 (2.769)	0.148 (3.759)	0.250 (6.350)	0.277 (7.036)	0.322 (8.179)	0.406 (10.312)	0.500 (12.700)	0.593 (15.062)	0.719 (18.263)	0.812 (20.625)	0.906 (23.012)	0.875 (22.225)
9	—	9.625 (244.48)	—	—	—	—	0.342 (8.687)	—	0.500 (12.700)	—	—	—	—	—

 NPS 10 to NPS 24

NPS	DN	OD	Wall thickness
		[in (mm)]	[in (mm)]
			SCH 5s	SCH 5	SCH 10s	SCH 10	SCH 20	SCH 30	SCH 40s/STD
10	250	10.75 (273.05)	0.134 (3.404)	0.134 (3.404)	0.165 (4.191)	0.165 (4.191)	0.250 (6.350)	0.307 (7.798)	0.365 (9.271)
12	300	12.75 (323.85)	0.156 (3.962)	0.165 (4.191)	0.180 (4.572)	0.180 (4.572)	0.250 (6.350)	0.330 (8.382)	0.375 (9.525)
14	350	14.00 (355.60)	0.156 (3.962)	0.156 (3.962)	0.188 (4.775)	0.250 (6.350)	0.312 (7.925)	0.375 (9.525)	0.375 (9.525)
16	400	16.00 (406.40)	0.165 (4.191)	0.165 (4.191)	0.188 (4.775)	0.250 (6.350)	0.312 (7.925)	0.375 (9.525)	0.375 (9.525)
18	450	18.00 (457.20)	0.165 (4.191)	0.165 (4.191)	0.188 (4.775)	0.250 (6.350)	0.312 (7.925)	0.437 (11.100)	0.375 (9.525)
20	500	20.00 (508.00)	0.188 (4.775)	0.188 (4.775)	0.218 (5.537)	0.250 (6.350)	0.375 (9.525)	0.500 (12.700)	0.375 (9.525)
22	550	22.00 (558.80)	0.188 (4.775)	0.188 (4.775)	0.218 (5.537)	0.250 (6.350)	0.375 (9.525)	0.500 (12.700)	0.375 (9.525)
24	600	24.00 (609.60)	0.218 (5.537)	0.218 (5.537)	0.250 (6.350)	0.250 (6.350)	0.375 (9.525)	0.562 (14.275)	0.375 (9.525)

S[5]	Wall thickness
	[in (mm)]
	SCH 40	SCH 60	SCH 80s/XS	SCH 80	SCH 100	SCH 120	SCH 140	SCH 160
10	0.365 (9.271)	0.500 (12.700)	0.500 (12.700)	0.593 (15.062)	0.718 (18.237)	0.843 (21.412)	1.000 (25.400)	1.125 (28.575)
12	0.406 (10.312)	0.562 (14.275)	0.500 (12.700)	0.687 (17.450)	0.843 (21.412)	1.000 (25.400)	1.125 (28.575)	1.312 (33.325)
14	0.437 (11.100)	0.593 (15.062)	0.500 (12.700)	0.750 (19.050)	0.937 (23.800)	1.093 (27.762)	1.250 (31.750)	1.406 (35.712)
16	0.500 (12.700)	0.656 (16.662)	0.500 (12.700)	0.843 (21.412)	1.031 (26.187)	1.218 (30.937)	1.437 (36.500)	1.593 (40.462)
18	0.562 (14.275)	0.750 (19.050)	0.500 (12.700)	0.937 (23.800)	1.156 (29.362)	1.375 (34.925)	1.562 (39.675)	1.781 (45.237)
20	0.593 (15.062)	0.812 (20.625)	0.500 (12.700)	1.031 (26.187)	1.280 (32.512)	1.500 (38.100)	1.750 (44.450)	1.968 (49.987)
22	—	0.875 (22.225)	0.500 (12.700)	1.125 (28.575)	1.375 (34.925)	1.625 (41.275)	1.875 (47.625)	2.125 (53.975)
24	0.687 (17.450)	0.968 (24.587)	0.500 (12.700)	1.218 (30.937)	1.531 (38.887)	1.812 (46.025)	2.062 (52.375)	2.343 (59.512)